大阪七絃琴館さん、蘇東坡*1を巡りて曰く、
たぶん役に立たない情報|蘇軾一門の名前
— 大阪七絃琴館 (@windson0707) 2026年3月5日
蘇軾の父・蘇洵が兄弟につけた名前は、どちらも「車」に関係している。
兄が 蘇軾(車の前の手すり)、弟が 蘇轍(車輪のわだち)。
ところが蘇軾が自分の三人の息子につけた名前は、なぜか全部「歩く」系。… pic.twitter.com/wYzURTtC0S
これは趣味の問題ではない。輩行字*2の問題。中国人(漢族)の伝統的命名法においては、世代毎に漢字一字を共有する。名前を見ただけで、相手がどの世代に属するかは一目瞭然である。因みに、中国人にとって、〈長幼の序〉は実年齢よりも世代の序列が優先される。同じ字を共有するというのは名前が二字からなることを前提とするが、この蘇氏のように、一文字からなる名の場合は、世代毎に部首を共有すると聞いたことがある。蘇洵の世代はさんずいの世代で、蘇洵の兄弟或いは従兄弟もさんずいを含む名前を持っていたのでは? 蘇軾はくるまへんの世代。続いて、蘇邁の世代はしんにゅうの世代。その後の子孫はどうなっているのだろうか。また、最初には誰が定めたのだろうか。中国人の 輩行字というのは宗族という制度と関連している。とすると、北宋の時代に既に宗族としての蘇氏が成立していたということなのか?
キラキラネーム*3が非難されるということがある。しかし、親が子どもの名前を自由につけていいというのは決して自明なことではない。中国人なら、 輩行字を含めなければならないし、日本人でも〈通字〉を用いなければならなかった*4。そういう人から見れば、キラキラだろうが普通の名前だろうが、五十歩百歩なのかも知れない。
*1:See also https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070814/1187062215 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20071029/1193658589 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20071027/1193456972 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20080618/1213764180 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090211/1234326168 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20100728/1280282837 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110906/1315281174 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20120501/1335849150 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/10/30/092013 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/01/28/201416 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/01/10/110537 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2023/09/09/120015 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/06/01/114601 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/07/20/141246 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/02/04/092734
*2:See also https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090711/1247283621 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/11/23/114245
*3:See also https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20111028/1319820049 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20111111/1321040014 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20130805/1375655816 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20130916/1379299410 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20141202/1417541777 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20150420/1429535226 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20150708/1436358708 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20151125/1448418974 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160310/1457624745 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160903/1472925464 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20170810/1502333689 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180502/1525223623 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/03/09/221549 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/05/12/095454 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/02/18/125958
*4:徳川家だと「家」を含む人が多いし、織田家の場合は「信」、北条家の場合は「時」。