「ヨーロッパ」はどこ?


NHKの『100分de名著』、フッサールの『ヨーロッパ諸学の危機と超越論的現象学*1の「ヨーロッパ」について、それが何を意味するのかは、(まだ1回とはいえ)番組でも西研氏のテクスト*2でも言及がないようだ。しかし、フッサールの掲げたタイトルがたんんる「諸学の危機」ではなく「ヨーロッパ諸学の危機」であることに注意しなければならない。
「ヨーロッパ」といえば、最近読んでいるミラン・クンデラの『誘拐された西欧、あるいは中欧の悲劇』*3でも主題的に論じられているが、フッサールのいう意味とはズレている(しかし、完全に無関係と言えるわけではない)。さらに、私たち(現実的には)非「ヨーロッパ」である日本人にとって「ヨーロッパ」とは何なのか。「ヨーロッパ諸学の危機」は他人の不幸にすぎないのか。もしそうでないとすれば、私たちはどのくらいの度合いで、またどのようにして「ヨーロッパ」なのか。

*1:Mentioned in https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20050808 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060103/1136254630 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070201/1170333898 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070502/1178032169 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070605/1181012495 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070918/1190142765 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20080203/1202054628 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090521/1242870511 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090630/1246337552 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090727/1248714718 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20090813/1250138547 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20101212/1292152477 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110223/1298440854 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110731/1312133286 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110829/1314543718 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110904/1315163207 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20141107/1415288740 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160425/1461550647 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180530/1527670001 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180709/1531104306 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/12/31/075504 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/01/29/113019 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/07/19/133821

*2:Mentioned in https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/06/27/102123

*3:Mentioned in https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/04/30/100515